Ból kręgosłupa jako choroba cywilizacyjna

Ból kręgosłupa to bardzo częsta dolegliwość, traktowana jako choroba cywilizacyjna. Powodem jest m.inn: siedzący tryb życia, mała aktywność ruchowa, niewłaściwe odżywianie, nadwaga, nieprawidłowa postawa przy wykonywaniu codziennych czynności w pracy, dźwiganie ciężkich przedmiotów. Zespół bólowy może wynikać z nieprawidłowości struktur kostnych, stawów międzykręgowych, więzadeł, powięzi, mięśni, krążków międzykręgowych.

Częstość

Ocenia się, że ok. 80 % społeczeństwa w którymś okresie życia odczuwa ból kręgosłupa i tkanek sąsiadujących. Ból może wystąpić w odcinku szyjnym, piersiowym, lędźwiowo-krzyżowym, ogonowym lub w kilku odcinkach jednocześnie. Najczęściej spotykamy się z bólem dolnego odcinka czyli tzw. bólem krzyża.

Jak długo trwa

Możemy rozróżnić ból ostry – utrzymujący się do 6 tygodni, podostry – trwający 6-12 tygodni oraz przewlekły – przedłużający się ponad 12 tygodni. Ból kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego ustępuje zwykle w ciągu kilku tygodni, u ok. 10 % chorych ma charakter przewlekły i przebiega z okresami nasilenia i poprawy. W ok. 90 % przypadków ból ma tzw. charakter nieswoisty, związany z przeciążeniem struktur kręgosłupa i otaczających tkanek miękkich. W tym wypadku badanie neurologiczne wypada prawidłowo. Warto wiedzieć, że nie wykazano związku pomiędzy zaawansowaniem zmian zwyrodnieniowych, uwidocznionych w badaniach obrazowych (RTG, Tomografia komputerowa – TK, Rezonans Magnetyczny- MR) a stopniem nasilenia bólu. W pozostałych 10 % przypadków wykrywa się konkretną przyczynę jak: złamanie, infekcję, dyskopatię, nowotwór.

Kiedy potrzebna pilna diagnostyka

Szczegółowy wywiad z chorym, badanie fizykalne i neurologiczne ujawniają tzw. sygnały ostrzegawcze, wskazujące na ryzyko poważnego schorzenia, kryjącego się za bólem pleców. Chory po urazie, z chorobą nowotworową, utratą masy ciała, osteoporozą, gorączką, przyjmujący leki immunosupresyjne wymaga pilnej diagnostyki. Podobnie pilnej interwencji potrzebuje chory ze stwierdzanymi w badaniu objawami neurologicznymi jak nietrzymanie moczu/stolca, niedowład ręki czy nogi, zaburzenia czucia. Natomiast w grupie chorych bez czynników ryzyka i bez deficytów neurologicznych nie jest zalecana diagnostyka obrazowa jak tomografia komputerowa (TK) czy rezonans magnetyczny w ciągu pierwszych 6 tygodni występowania zespołu bólowego. Dolegliwości bólowe zazwyczaj ustępują w ciągu kilku tygodni. Wynik TK czy MR w ostrym okresie bólowym nie daje jednoznacznej odpowiedzi dlaczego wystąpił ból lub uwidocznione zmiany zwyrodnieniowe mogą nie mieć z nim związku.

Leczenie

W ostrym okresie leczenie zmierza do złagodzenia bólu i powrotu do normalnej aktywności chorego. Stosowane są tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), Tramadol, często w połączeniu z Paracetamolem, leki rozluźniające napięcie mięśniowe, witaminy z grupy B. Wielu chorym pomaga masaż, zabiegi z wykorzystaniem ciepła. Długoterminowo najistotniejsza jest profilaktyka – zmiana stylu życia oraz regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie przykręgosłupowe.