Czy wiemy co ją powoduje?

Stwardnienie rozsiane jest przewlekłą zapalno-demielinizacyjną chorobą ośrodkowego układu nerwowego czyli mózgu i rdzenia kręgowego. Zaliczane jest do chorób autoimmunologicznych, wynikających z nieprawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.  Układ odpornościowy, który chroni nas przed chorobotwórczymi patogenami jak bakterie i wirusy traci zdolność do rozróżniania własnych antygenów od obcych i zaczyna atakować własne tkanki. Nie wiemy dokładnie co powoduje dysfunkcję układu immunologicznego.

Uważa się, że za wystąpienie choroby odpowiada współistnienie czynników środowiskowych i predyspozycji genetycznej. Wśród najbardziej istotnych obciążeń środowiskowych wymienia się: zakażenie wirusem Epsteina i Barr (EBV), niedobór witaminy D, palenie papierosów, otyłość w okresie dorastania.

Częstość występowania

Choroba rozpoczyna się najczęściej pomiędzy 20 a 40 rokiem życia, częściej chorują kobiety. Szacuje się, że na świecie żyje ok. 2,8 miliona chorych na MS, w Polsce ok.40-50 tysięcy. Rozpowszechnienie choroby jest najwyższe w szerokościach z klimatem umiarkowanym, co tłumaczy się małą liczbą dni słonecznych i niedoborem witaminy D.

Postacie choroby

Rozróżniamy kilka postaci choroby: postać rzutowo – remisyjną, wtórnie postępującą i pierwotnie postępującą. Postać rzutowo-remisyjna charakteryzuje się występowaniem okresów pogorszeń i poprawy. Rzutem nazywamy wystąpienie objawów neurologicznych, które najczęściej ustępują w ciągu kilku tygodni, pomiędzy rzutami stan chorych pozostaje stabilny. Ta postać choroby, średnio po kilkunastu latach trwania, przechodzi w postać wtórnie postępującą, która charakteryzuje się stałym, powolnym postępem niepełnosprawności. Postać pierwotnie postępującą odznacza się powolnym narastaniem deficytu neurologicznego od samego początku choroby.

Objawy choroby

W mózgu i rdzeniu chorych pojawiają się ogniska uszkodzenia tzw. plaki, stopniowo postępuje zanik tkanki mózgowej. Objawy kliniczne są bardzo różnorodne  w zależności od lokalizacji plak. Mogą to być zaburzenia wzroku, niedowłady, zaburzenia czuciowe, drętwienia, bóle, zawroty, zaburzenia równowagi, zaburzenia mikcji, funkcji seksualnych, zaburzenia uwagi, pamięci.

Badania diagnostyczne

Dla ustalenia rozpoznania wykorzystuje się badania rezonansu magnetycznego, płynu mózgowo-rdzeniowego, potencjały wywołane. Obowiązuje wykluczenie innych chorób, które wykazują podobieństwo do stwardnienia rozsianego.

Leczenie

W ostatnich 20 latach dokonał się znaczący przełom zarówno w zakresie diagnostyki, jak i leczenia MS, który zmienił tzw. naturalny przebieg choroby i odmienił losy chorych.

Leczenie MS obejmuje:

1. leczenie rzutu choroby
2. przewlekłe terapie modyfikujące przebieg choroby;
3. leczenie objawowe i rehabilitację.

Rzut choroby leczymy sterydami, najczęściej są to dożylne wlewy Solu Medrolu, trwające 3-5 dni. Przy braku skuteczności korzysta się z immunoglobulin lab plazmaferez.

Zasadniczym celem leczenia stwardnienia rozsianego jest zatrzymanie postępu niepełnosprawności. W tym celu stosujemy leki immunomodulujące, które modyfikują działanie układu immunologicznego i hamują procesy autoagresji.

Skuteczne leczenie oznacza brak rzutów, stabilny stan neurologiczny, brak nowych zmian w badaniu rezonansowym.

Dysponujemy obecnie kilkunastoma lekami o różnych mechanizmach działania, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb chorego. Bardzo istotna pozostaje aktywność ruchowa i umysłowa chorych.