Czym się objawia choroba Alzheimera?

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną zaburzeń pamięci i innych funkcji poznawczych w starszym wieku czyli po 65 r.ż.

Oczywiście kłopoty z pamięcią nie zawsze są wynikiem rozpoczynającej się demencji. Powodem zapominania i pogorszenia sprawności umysłowej mogą być: depresja, zaburzenia snu, stosowane leki, niedobory żywieniowe, schorzenia współistniejące np. zaburzenia tarczycowe.

Otępieniem nazywamy zespół objawów spowodowanych chorobą mózgu o przewlekłym i postępującym charakterze, w którym zaburzone są funkcje poznawcze: pamięć, zdolność uczenia się nowych rzeczy, zdolność analizy, oceny sytuacji, dokonywania wyborów, orientacja przestrzenna, mowa.

Tym objawom towarzyszą zaburzenia depresyjne, lękowe, apatia, wycofanie z życia społecznego. W późniejszych stadiach choroby pojawiają się zaburzenia zachowania: niepokój, pobudzenie, agresja oraz objawy psychotyczne: omamy, urojenia, które są bardzo obciążającymi objawami dla osoby opiekującej się chorym.

Częstość występowania

Szacuje się, że w populacji po 65 r.ż ok. 6-10% ludzi cierpi na chorobę Alzheimera. Częstość występowania podwaja się co 5 lat, co oznacza, że w populacji powyżej 80 r.ż już 30-40% ludzi  ma objawy otępienia alzheimerowskiego.

Ponieważ żyjemy coraz dłużej, zwiększa się odsetek osób starszych w naszym społeczeństwie i tym samym systematycznie zwiększa się liczba chorych z chorobą Alzheimera i innymi schorzeniami neurozwyrodnieniowymi.

Szacuje się, że w 2030r. 65 mln ludzi będzie miało chorobę Alzheimera. 

Co jest przyczyną Choroby Alzheimera?

Choroba Alzheimera jest wynikiem odkładania się w mózgu złogów białek o nieprawidłowej strukturze, które są toksyczne dla komórek nerwowych i powodują ich obumieranie, utratę połączeń pomiędzy neuronami i spadek stężenia neurotransmiterów.

Pomiędzy komórkami odkładają się płytki starcze, zbudowane z beta amyloidu, wewnątrz komórek gromadzi się ufosforylowane białko tau.               

Ten patologiczny proces rozwija się w mózgu przez wiele lat i o dekadę a nawet dwie wyprzedza wystąpienie zaburzeń poznawczych.

Potrafimy wykryć te patologiczne białka w mózgu osób, które nie doświadczają jeszcze żadnych objawów ale są zagrożone pojawieniem się objawów demencji za kilka, kilkanaście lat. W diagnostyce wykorzystujemy badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym obniżony poziom beta amyloidu i podwyższony poziom białka tau świadczą o toczącym się zwyrodnieniu alzheimerowskim.

Alternatywnym badaniem jest PET – pozytonowa tomografia emisyjna, w którym podając badanemu znacznik wiążący się z beta amyloidem lub białkiem tau możemy uwidocznić na obrazach mózgu badanego odkładanie się tych białek i ich rozmieszczenie.       

Leczenie

Nie potrafimy wyleczyć choroby Alzheimera ale poprzez zdrowy styl życia możemy opóźnić czas wystąpienia pierwszych objawów i złagodzić jej przebieg. Zalecane jest zdrowe odżywianie zwłaszcza tzw. dieta śródziemnomorska z dużą ilością omega-3-kwasów, regularny wysiłek fizyczny i stała aktywność umysłowa. Ważne jest zapobieganie chorobom układu krążenia, aby chronić naczynia mózgowe i zapobiegać niedokrwieniu mózgu.                                             

Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera to: przebyty uraz głowy, depresja, palenie papierosów, niski poziom edukacji, samotność, słabe więzi socjalne.           

Od kilku dekad intensywnie poszukiwany jest lek na chorobę Alzheimera. Badane są nowe cząsteczki, które usuwają z mózgu patologiczne białka – beta amyloid i białko tau. W USA zarejestrowano pierwszy lek aducanumab, który redukuje złogi amyloidu beta w mózgach, czyli oddziałuje na przyczynę choroby a nie łagodzi jedynie jej objawy.                 

Obecnie bardzo interesującą i obiecującą koncepcją jest zastosowanie leczenia przyczynowego w  fazie przedobjawowej czyli u osób, u których nie obserwujemy zaburzeń poznawczych ale potwierdzono gromadzenie patologicznych białek i toczący się proces zwyrodnieniowy w ich mózgach.

Wcześnie zastosowane leczenie być może zapobiegnie wystąpieniu zaburzeń pamięci i innych funkcji poznawczych lub istotnie opóźni ich wystąpienie i złagodzi przebieg choroby.