Co to jest udar mózgu

Udarem mózgu nazywamy nagłe wystąpienie objawów neurologicznych, spowodowanych niedokrwieniem obszaru mózgu, na skutek zamknięcia przepływu krwi w tętnicy, która odpowiada za unaczynienie tego obszaru.

W badaniu tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego mózgu uwidacznia się obszar zawału, który powstał na skutek braku przepływu krwi.

W Polsce udar mózgu dotyka ok. 90 tys. ludzi rocznie. Statystycznie 1 na 6 osób dozna w swoim życiu udaru mózgu.

Objawy

Objawy udaru mózgu są bardzo różne w zależności od miejsca uszkodzenia.

Zawał mózgu może spowodować:

• niedowład obejmujący jedną połowę ciała (przy uszkodzeniu lewej półkuli mózgu objawy są prawostronne, przy uszkodzeniu prawej półkuli lewostronne) asymetrię twarzy na skutek porażenia mięśni połowy twarzy.

• połowicze zaburzenia czucia
• zaburzenia mowy
• zaburzenia widzenia (podwójne widzenie, ubytek w polu widzenia czy tzw. ślepotę korową, czyli stan, w którym zdrowe oko widzi obraz ale mózg go nie rozpoznaje)
• zawroty, nudności, wymioty
• zaburzenia równowagi
• zaniedbywanie połowicze czyli upośledzone reagowanie na bodźce, które pojawiają się w połowie pola widzenia, przeciwstronnej do uszkodzonej półkuli mózgu, jest to rodzaj nieuwagi, chory nie dostrzega tych bodźców, nie reaguje na nie ale nie ma świadomości swojej dysfunkcji
• zaburzenia zachowania
  W następstwie przebytego udaru mózgu często rozwija się padaczka, otępienie i depresja.

Rodzaje udaru mózgu

Udar mózgu dzielimy na niedokrwienny i krwotoczny.

Udar niedokrwienny jest najczęstszy, odpowiada za ok. 85% wszystkich udarów mózgu. Wywołany jest zatrzymaniem lub zmniejszeniem przepływu w tętnicy zaopatrującej określony obszar mózgu z powodu zakrzepu lub zatoru.

Udar krwotoczny polega na wynaczynieniu krwi do miąższu mózgu na skutek pęknięcia tętnicy lub malformacji naczyniowej.

Czynniki ryzyka udaru

Czynniki ryzyka udaru możemy podzielić na modyfikowalne i niemodyfikowalne, na które nie możemy wpłynąć. 

Do czynników modyfikowalnych zaliczamy między innymi

• nadciśnienie tętnicze
• choroby serca jak migotanie przedsionków, wady zastawkowe, niewydolność serca 
• cukrzyca
• nieprawidłowy lipidogram
• otyłość
• zespół bezdechu sennego
• zwężenie tętnicy szyjnej 
• palenie papierów
• nadużywanie alkoholu
• migrena
• stosowanie amfetaminy, kokainy
• stosowanie doustnych leków antykoncepcyjnych

Do niemodyfikowalnych czynników ryzyka zaliczamy:

• wiek (ryzyko udaru rośnie powyżej 55 r.ż.)
• płeć (częściej u mężczyzn)
• rasę (udar jest częstszy u przedstawicieli rasy czarnej) 
• genetycznie uwarunkowane stany nad krzepliwości krwi

Najczęstsze przyczyny udaru mózgu niedokrwiennego:

• choroba dużych naczyń – najczęściej miażdżyca, na powierzchni pękniętej blaszki miażdżycowej powstaje zakrzep, który powoduje zamknięcie tętnicy lub odrywa się, wędruje z prądem krwi i jako zator zamyka światło drobniejszych naczyń

• choroba małych naczyń: lipohialioza –  prowadząca do przebudowy ściany naczynia i upośledzenia przepływu krwi
• zatorowość pochodzenia sercowego (przyczyną powstawania materiału zatorowego w sercu jest najczęściej migotanie przedsionków, świeży zawał mięśnia sercowego,  bakteryjne zapalnie wsierdzia, sztuczna zastawka), materiał zatorowy wędruje z serca do mózgu i tam zamyka światło drobniejszych naczyń.
• inne choroby naczyń mózgowych (zapalne i genetycznie uwarunkowane), stany nadkrzepliwości krwi
• udar o nieustalonej etiologii – zdarza się, że pomimo szerokiej diagnostyki nie udaje się zidentyfikować przyczyny udaru

Leczenie udaru mózgu

Musimy pamiętać, że udar mózgu to stan nagłego i bezpośredniego zagrożenia życia.

Dysponujemy tzw. leczeniem trombolitycznym, którego zadaniem jest rozpuszczenie zakrzepu i udrożnienie zamkniętej tętnicy. 

Takie leczenie podane wcześnie, zanim dokona się martwica tkanki mózgowej może ocalić niedokrwiony obszar mózgu i spowodować wycofanie się objawów neurologicznych, dlatego czas to mózg.

Leczenie trombolityczne musi być podane jak najwcześniej, okno dla leczenia wynosi 4.5 godziny od początku wystąpienia objawów.